شمس الدين الشهرزوري
مقدمه 56
شرح حكمة الاشراق
الرّبانية » اثر جامع ، ومفصليست ، ودر نظر نگارندهء اين سطور ، آن هم از شاهكارهاى فلسفي قرن هفتم است ، ودر فلسفهء تطبيقي كم نظير . 70 لذا جا دارد تا مطالب آن را در اين فرصت بررسى كنيم . بررسى آثار ديگر وى را ، مانند كتاب « التنقيحات في شرح التلويحات » ، وكتاب « الرموز والأمثال اللاهوتية في الأنوار المجردة الملكوتية » ، بفرصتى ديگر موكول مىكنيم . تأثير روش شهرزورى ، مهمترين فيلسوف اشراقي پس از شيخ الاشراق ، بر يكى ديگر از مشاهير فلسفه در قرن هفتم ، قطب الدين شيرازي ( م . 710 ه . ق . ) كاملا مشهود است . روانشاد ضياء الدين درّى ، در مقدمهاى كه بر كتاب « كنز الحكمة » ( پارسى شدهء « نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( في تاريخ الحكماء والفلاسفة ) ) نگاشته ، 71 اشاره كرده است كه قطب الدين شيرازي در « شرح حكمة الاشراق » خود كاملا متأثر از كتاب حاضر ، يعنى « شرح شهرزورى بر حكمة الاشراق » بوده است . 72 بر مبناى شواهد عديدهاى ، كه فعلا مجال شمارش آن را نداريم ، تأثير مفاهيم ومنابع ذكر شده در « شجرة الهيّة » ، بر ديگر اثر قطب الدين شيرازي ، « درّة التاج » ، نيز مشهود است . 73 مىتوان اظهار داشت كه كتب ورسائل شهرزورى ، در تاريخ فلسفه ، 74 در فلسفهء سياسي وحكمت عملي ، در منطق ، علوم طبيعي وعلوم الهى ، 75 در تبيين وتحكيم واستمرار بخشيدن به آراء ومكتبهاى فلسفي - بخصوص فلسفهء اشراقي - تا دوران ظهور ميرفندرسكى وميرداماد ( م . 1041 ه . ق . ) سهم مهمى داشتهاند . 76 همچنين مسلّم است كه كتب وى ، از جمله « شجرهء الهيّه » ، جزو متون مورد استفادهء حكماى عظيم الشأن دوران تجديد وشكوفايى فلسفه در أصفهان ، مير داماد وصدر الدين شيرازي بوده ؛ زيرا ايشان ، با ذكر كتاب نامبرده در تأليفات خود ، مطالب ومحتواى آن را تنقيد وبررسى كردهاند . اشاره كرديم كه دو تن از مشاهير فلاسفهء إيراني ، مير داماد وصدر الدين شيرازي ، با كتاب « شجرهء إلهية » آشنا بوده واز آن در كتابهاى فلسفي خويش ياد كردهاند . اين خود مطلبي است كه دلالت بر ارزش فلسفي كتاب مذكور مىكند وهدف ما را در شناسايى وبررسى آن تأييد مىنمايد . در اين مختصر به